-1-
ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی
01 - ڕەجەب - 1447 کۆچی
21 - 12 - 2025 زایینی
12:34 ئێوارە
(بەپێی ساڵنامەی فەرمی مەککە دایکی دێیەکان)
[بۆ بەدواداچوونی بەستەری سەرەکی بەشداری بەیانەکە]
https://mahdialumma.xyz/showthread.php?p=490084
_________
هەرکەسێک لە شتێکی تری جگە لە بەیانی ڕاست و دروستی قورئان بۆ قورئان بە شوێن هیدایەتدا بگەڕێت ئەوا اللە گومڕای دەکات؛ جا لەدوای حەق چیتر هەیە جگە لە گومڕایی نەبێت؟ وە لەدوای اللە و ئایەتەکانی بە چ قسەو گوفتارێکی تر باوەڕ دێنن؟! وە ڕۆژی فەتحەکە هات، جا وای بۆ بەدرۆزانان لەو ڕۆژەدا ..
ئەی اللە، ئایا لەگەڵ خەلیفەی یەکەمت (ئادەم) کتێبێکت دابەزاندووە کە یاسای فیقهی ئایینی سەبارەت بە بەردەوامبوونی ڕەچەڵەکی ئادەم و جگە لە ئەویش تێدابێت کە لە ئایینی اللە ئیسلام سەبارەت بە بابەتە فیقهیەکان یاسایان بۆ دانراوە؟
وەڵامەکەی: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {قَالَ ٱهْبِطَا مِنْهَا جَمِيعَۢا ۖ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۖ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّى هُدًى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَاىَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَىٰ ﴿١٢٣﴾ وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِى فَإِنَّ لَهُۥ مَعِيشَةً ضَنكًا وَنَحْشُرُهُۥ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ أَعْمَىٰ ﴿١٢٤﴾ قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِىٓ أَعْمَىٰ وَقَدْ كُنتُ بَصِيرًا ﴿١٢٥﴾ قَالَ كَذَٰلِكَ أَتَتْكَ ءَايَٰتُنَا فَنَسِيتَهَا ۖ وَكَذَٰلِكَ ٱلْيَوْمَ تُنسَىٰ ﴿١٢٦﴾ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِى مَنْ أَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِنۢ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِۦ ۚ وَلَعَذَابُ ٱلْـَٔاخِرَةِ أَشَدُّ وَأَبْقَىٰٓ ﴿١٢٧﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ طه].
چونکە ئادەم و حەواو نەوەکانیان کە لە پشتی ئادەم دروستبوون - واتە ئەو نەوەیەی لەشێوەی سپێرم دروستبووە - اللە هەموویانی لەسەر سروشتی پاکی کەسێکی باوەڕدار بە اللە ی پەروەردگاری خەڵکی جیهان دروستکرد بێ ئەوەی هیچ شەریک و هاوبەش و هاوەڵێکی بۆ دابنێن بەبێ ڕەوانەکردنی نێردراوێکی لای پەروەردگارەکەیان بۆ لایان؛ بەڵکو لەسەر ئەو سروشتە پاکەی اللە خەڵکی لەسەر بەدیهێناوە، کە بریتیە لە (هیچ پەرستراوێک نیە جگە لە اللە، تاک و تەنهایەو هیچ شەریک و هاوبەش و هاوەڵێکی نیە - لا إله إلا الله وحده لا شريك له) جا هەر لەو ڕۆژەی اللە لە خۆڵ دروستیکردوون شاهێدبوونە لەسەر خۆیان بەوەی تەنها اللە پەروەردگاریانە کە هەموویان لەگەڵ باوکیان ئادەم نەوەی سپێرمی لە خۆڵ بوون، وە هەموو بونەوەرێکی سپێرم نەوەی هەیە، جا لەڕاستیدا نەوەی بونەوەری دروستکراوی سپێرم نەوەی تایبەت بە خۆی هەیە کە هێشتا زانست نەیدۆزیوەتەوە، وە ئەو زانستەی تا ئێستا پێی گەیشتوون بونەوەرە سپێرمەکانن، بەڵام لەبەر بچوکی قەبارەکەی و نەوەی نەوەکانی نەوەی بونەوەری سپێرمیان نەدۆزیوەتەوە، چونکە هەر بونەوەرێکی سپێرم نەوەیەک لەسەر پشتی هەیە، وە هەر نەوەیەکیش لەڕووی قەبارەو تەمەنی گریمانەیی بونەوەرەکە لەوەی پێش خۆی بچوکترە ئەگەر تەمەن بەڕێ بکات و نەمرێت، وە ئوممەتانی پێشوو کە لە ئادەمەوە نزیکبوون لەو ئوممەتانەن کە گەورەترین قەبارەو درێژترین تەمەنیان هەبووە سەبارەت بەوانەی لەنێویاندا ژیاون؛ بەڵگە ئاشکراکەش لە تەمەنی پێغەمبەری اللە نوح و گەلەکەی دەدۆزنەوە؛ جا سەردەمی بانگەوازەکەی لەناویان تا ئەوکاتەی تۆفانەکەیان تووشبوو هەزار ساڵ پەنجای کەم بوو، جا لەوەدا قەبارەی ئوممەتانی پێشووی نەوەی ئادەم دەردەهێنین لە زەبەلاحی درێژی دروستکردن و درێژی تەمەنەکەیان، اللە ی پایەبەرزیش فەرموویەتی: {وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنۢ بَنِىٓ ءَادَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ ۖ قَالُوا۟ بَلَىٰ ۛ شَهِدْنَآ ۛ أَن تَقُولُوا۟ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَٰذَا غَٰفِلِينَ ﴿١٧٢﴾ أَوْ تَقُولُوٓا۟ إِنَّمَآ أَشْرَكَ ءَابَآؤُنَا مِن قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّنۢ بَعْدِهِمْ ۖ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ ٱلْمُبْطِلُونَ ﴿١٧٣﴾}صدق الله العظيم. [سُورَةُ الأَعۡرَافِ].
وە دەڵێین: ئەی اللە، ئایا یاسا فیقهیەکانت لە ئایینەکەیان فێرکردوون یان تەنها بەوە ئیلهامت بۆ کردوون کە دروستت کردوون بۆ ئەوەی تەنها تۆ بپەرستن بێ ئەوەی هیچ شەریک و هاوبەش و هاوەڵێکت بۆ دابنێن، جا لەوکاتەدا هێشتا کتێبی یاساکانت دەربارەی حەڵاڵ و حەرام پێنەدابوون؟
وەڵامەکەی لە مەحکەمی کتێبی قورئانی گەورەیە: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {قَالَ ٱهْبِطَا مِنْهَا جَمِيعَۢا ۖ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۖ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّى هُدًى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَاىَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَىٰ ﴿١٢٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ طه].
وە اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {قُلْنَا ٱهْبِطُوا۟ مِنْهَا جَمِيعًا ۖ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّى هُدًى فَمَن تَبِعَ هُدَاىَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿٣٨﴾ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَآ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿٣٩﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ البَقَرَةِ].
کەواتە ئەو پرسیارەی ئاڕاستەی اللە ی پەروەردگاری خەڵکی جیهان دەکرێت ئەوەیە: ئەی اللە یەکەم نێردراو کێ بوو کە بە کتێبێک ناردووتەو کردووتە یاسا بۆمان سەبارەت بەو بابەتە فیقهیانەی بۆمانت حەڵاڵ و حەرام کردووە؟
وەڵامەکەی لە مەحکەمی کتێبی قورئانی گەورەیە: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {۞ شَرَعَ لَكُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحًا وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِۦٓ إِبْرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓ ۖ أَنْ أَقِيمُوا۟ ٱلدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا۟ فِيهِ ۚ كَبُرَ عَلَى ٱلْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ ۚ ٱللَّهُ يَجْتَبِىٓ إِلَيْهِ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِىٓ إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ ﴿١٣﴾ وَمَا تَفَرَّقُوٓا۟ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْعِلْمُ بَغْيَۢا بَيْنَهُمْ ۚ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى لَّقُضِىَ بَيْنَهُمْ ۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ أُورِثُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِنۢ بَعْدِهِمْ لَفِى شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيبٍ ﴿١٤﴾ فَلِذَٰلِكَ فَٱدْعُ ۖ وَٱسْتَقِمْ كَمَآ أُمِرْتَ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَآءَهُمْ ۖ وَقُلْ ءَامَنتُ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِن كِتَٰبٍ ۖ وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ ۖ ٱللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ ۖ لَنَآ أَعْمَٰلُنَا وَلَكُمْ أَعْمَٰلُكُمْ ۖ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ ۖ ٱللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا ۖ وَإِلَيْهِ ٱلْمَصِيرُ ﴿١٥﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ الشُّورَىٰ].
پاشان دەڵێین: ئەی اللە، ئایا لەدوای زۆربوونی نەوەی ئادەم یاسای فیقهی بە حەرامکردنی هاوسەرگیری نێوان مەحرەمەکان دابەزی لە یەکەم پەیامی یاسایی کە یەکەم نێردراو لەوانەی کتێبی ئاسمانیان پێدراوە هێنای؟ واتە لە سەردەمی یەکەم نێردراو بە یاسا ئایینیەکان سەبارەت بە بابەتە فیقهیە حەڵاڵ و حەرامەکان؟
وەڵامەکەی: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {وَلَا تَنكِحُوا۟ مَا نَكَحَ ءَابَآؤُكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةً وَمَقْتًا وَسَآءَ سَبِيلًا ﴿٢٢﴾ حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَٰتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَٰتُكُمْ وَعَمَّٰتُكُمْ وَخَٰلَٰتُكُمْ وَبَنَاتُ ٱلْأَخِ وَبَنَاتُ ٱلْأُخْتِ وَأُمَّهَٰتُكُمُ ٱلَّٰتِىٓ أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَٰتُكُم مِّنَ ٱلرَّضَٰعَةِ وَأُمَّهَٰتُ نِسَآئِكُمْ وَرَبَٰٓئِبُكُمُ ٱلَّٰتِى فِى حُجُورِكُم مِّن نِّسَآئِكُمُ ٱلَّٰتِى دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُوا۟ دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَٰٓئِلُ أَبْنَآئِكُمُ ٱلَّذِينَ مِنْ أَصْلَٰبِكُمْ وَأَن تَجْمَعُوا۟ بَيْنَ ٱلْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا ﴿٢٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النِّسَاءِ].
کەواتە ئەی اللە، ئەو یاسا ئایینیەی لە قورئانی گەورە باسکراوە هەمان ئەو یاسایەیە کە تۆ بەسەر نێردراوی اللە نوحت دابەزاندووە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {۞ إِنَّآ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ كَمَآ أَوْحَيْنَآ إِلَىٰ نُوحٍ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ مِنۢ بَعْدِهِۦ ۚ وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْمَٰعِيلَ وَإِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ وَٱلْأَسْبَاطِ وَعِيسَىٰ وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَٰرُونَ وَسُلَيْمَٰنَ ۚ وَءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ زَبُورًا ﴿١٦٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النِّسَاءِ].
وە بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {۞ شَرَعَ لَكُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحًا وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِۦٓ إِبْرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓ ۖ أَنْ أَقِيمُوا۟ ٱلدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا۟ فِيهِ ۚ كَبُرَ عَلَى ٱلْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ ۚ ٱللَّهُ يَجْتَبِىٓ إِلَيْهِ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِىٓ إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ ﴿١٣﴾} [سُورَةُ الشُّورَىٰ].
جا ئەوە مانای ئەوەیە نەوەی ئادەم لە دایک و باوکێکن؛ باوکمان ئادەم و دایکمان حەوا، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {يَٰبَنِىٓ ءَادَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ كَمَآ أَخْرَجَ أَبَوَيْكُم مِّنَ ٱلْجَنَّةِ يَنزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءَٰتِهِمَآ ۗ إِنَّهُۥ يَرَىٰكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُۥ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ ۗ إِنَّا جَعَلْنَا ٱلشَّيَٰطِينَ أَوْلِيَآءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿٢٧﴾} [سُورَةُ الأَعۡرَافِ].
وە اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِى خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَٰحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَآءً ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِى تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا ﴿١﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النِّسَاءِ].
جا ئەی ئەوەی گفتوگۆ دەکەیت، سوێند بە اللە ی تاک و تەنهای زاڵ هەرگیزاو هەرگیز ناتوانیت تەنها بەڵگەیەکیشمان لە قورئانی گەورەوە بۆ بهێنیت، نە لە ئایەتە مەحکەمەکان، نە لە ئایەتە پێکچوو (موتەشابیهـ) ـەکان؛ جا هەرگیزاو هەرگیز ناتوانیت بەڵگەیەکی لای اللە بهێنیت تا ئەوە بسەلمێنیت اللە چەند هاوسەرێکی بە جگە لە نەوەی ئادەم و هاوسەرەکەی دروستکردووە، جا هەرگیز ناتوانیت تەنانەت ئەگەر زەویش کون بکەیت و بگەیتە درێژی چیاکانیش، وە ئەوەی زیاتر لە دە ساڵ لەمەوبەر پێم وتیت ئەمڕۆ پێت دەڵێمەوە، یان ئایا بەدوای ناوبانگدا دەگەڕێیت؟ جا چەندە خراپە ئەو ناوبانگەی بە ئەنقەست لە گفتوگۆکردن سەبارەت بە ئایینەکەی اللە بەبێ زانست و کتێبێکی ڕوون و ئاشکرا بەدەستی دەهێنیت، جا لە بنەڕەتدا جگە لە ئادەم (لە هەمان نەفس) هیچ نەوەیەکم نەدۆزیوەتەوە، وە لەو هاوسەرەکەی دروستکردو لە هەردووکیان پیاوو ئافرەتێکی زۆری بڵاوکردۆتەوە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِى خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَٰحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَآءً ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِى تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا ﴿١﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النِّسَاءِ].
جا ئایا هاوسەرەکەت نەوەی ئادەم نیە؟ تەحەددات دەکەم نکۆڵی لەوە بکەیت و بڵێیت لە نەوەی ئادەم و حەوا نیە، چونکە هاوسەرەکانمان ژنی مرۆڤن لە ڕەگەزی خۆمان نەک لە نەوەی ڕەگەزێکی تر، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَٰجًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنْ أَزْوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةً وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ ۚ أَفَبِٱلْبَٰطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَتِ ٱللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ ﴿٧٢﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النَّحۡلِ].
جا چۆن دەتەوێت اللە لەسەر ڕێگای ڕاست جێگیرو ڕاوەستاوت بکات لەکاتێکدا لە اللە ت دەوێت تۆ بکاتە کەسێکی زاناتر لە ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی؟ خۆ ئەگەر سەبارەت بەهەر شتێک تۆ لە دوایین خەلیفەی اللە زاناتر بوویتایە ئەوا تەحەدداکەی اللە بە ڕەوانەکردنی ئەو ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانیەی اللە زانستی ئەو کتێبەی پێداوە کە بەسەر دوایین نێردراوو پێغەمبەران دابەزیوە پووچەڵ دەبوویەوە، جا ئەی گفتوگۆکار بزانە ڕەوانەکردنی خەلیفەی اللە (ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی) بەڵێنی تەحەدداکەی پەروەردگاری خەڵکی جیهانە، جا هەرکەسێک لە قورئان گفتوگۆی لەگەڵ بکات ئەوا هەر خەلیفەی اللە (ئیمام مەهدی ناصر محمد) دەیبەزێنێت، کە ئەو مرۆڤەیە اللە ی ڕەحمان مامۆستاکەیەتی و فێری بەیانی گشتگیری قورئانی گەورەی کردووە، جا هەرکەسێک لە قورئان گفتوگۆم لەگەڵ بکات هەر من دەیبەزێنم؛ بەڵکو بە دەسەڵاتی زانستی مەحکەمی قورئانی گەورە کۆت و بەندی دەکەم، جا ئەگەر باوەڕداران بن یا بەدرۆزانان یان بێدینەکان، تەنانەت ئەگەر ئەوەی گفتوگۆم لەگەڵ دەکات بێباوەڕێکی نکۆڵیکاریش بێت بە هەبوونی اللە ی ڕەحمان و قورئانەکەی جا هەر من بە قورئانی گەورە دەیبەزێنم هەرچەندە نکۆڵی بکات و بێدین بێت بە اللە ی مەزن و قورئانی پیرۆز بەدرۆ بزانێت، جا هەر من بە قورئانی گەورە بەتەواوی کۆت و بەندی دەکەم، چونکە بەو ئایەتانە کۆت و بەندی دەکەم کە تایبەتن بە جێبەجێ کردنی بەڵگەی یەکلاکەرەوەی ڕەتنەکراوە لەسەر بێدینە نکۆڵیکارەکان لەبەرامبەر هەبوونی اللە ی پەروەردگاری خەڵکی جیهان، پاشان لەسەر یاسایەکی فیزیایی لە نێوان یەکتر ڕێکدەکەوین، کە بریتیە لەوەی: بۆ هەموو کارێک بکەرێک هەیە، جا ئەوە یاسایەکی فیزیاییەو هیچ کەسێک قسەی لەسەر نیە، جا ئەگەر زانایان بن یان نەخوێندەواران کە نە دەخوێننەوەو نە دەشنوسن؛ جا هیچ قسەیەک لەسەر ئەوە نیە بۆ هەموو کارێک بکەرێک هەیە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {أَمْ خُلِقُوا۟ مِنْ غَيْرِ شَىْءٍ أَمْ هُمُ ٱلْخَٰلِقُونَ ﴿٣٥﴾ أَمْ خَلَقُوا۟ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ ﴿٣٦﴾ أَمْ عِندَهُمْ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمْ هُمُ ٱلْمُصَۣيْطِرُونَ ﴿٣٧﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ الطُّورِ].
پاشان عەقڵەکانیانم ناچار بەوە کرد لەگەڵ من لەلای حەقی لای پەروەردگارەکەیان بوەستن، چونکە اللە بوونی مرۆڤی لەسەر خۆی ئاگادارکردۆتەوە، هەرچەندە پاساوو بیانووش بهێنێتەوە، چونکە بوونی مرۆڤ بەڵگەی هەبوونی اللە ی ڕەحمانە، چونکە بێگومان دواتر عەقڵەکانیان ئەوە ڕەت دەکاتەوە بێ هیچ شتێک دروستبووبن؛ بەڵکو بێگومان عەقڵەکانیان دان بەوەدا دەنێت هەردەبێت شتێک لە بوون هەبێت ئەوانی دروستکردبێت، بۆیە عەقڵەکانیان نکۆڵی لەوە دەکات خۆیان خۆیان دروستکردبێت، بەهەمان شێوە عەقڵەکانیان نکوڵی لەوە دەکات خۆیان ئاسمانەکان و زەویان دروستکردبێت، بەهەمان شێوە نکۆڵی لەوەش دەکات خۆیان زاڵ و دەستڕۆیشتوو بن بەسەر ئاسمانەکان و زەوی یان بەسەر جوڵەی خۆرو مانگ و زەوی؛ بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {أَمْ خُلِقُوا۟ مِنْ غَيْرِ شَىْءٍ أَمْ هُمُ ٱلْخَٰلِقُونَ ﴿٣٥﴾ أَمْ خَلَقُوا۟ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ ﴿٣٦﴾ أَمْ عِندَهُمْ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمْ هُمُ ٱلْمُصَۣيْطِرُونَ ﴿٣٧﴾} [سُورَةُ الطُّورِ].
وە بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ۖ وَأَلْقَىٰ فِى ٱلْأَرْضِ رَوَٰسِىَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍ ۚ وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ ﴿١٠﴾ هَٰذَا خَلْقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِى مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦ ۚ بَلِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِى ضَلَٰلٍ مُّبِينٍ ﴿١١﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ لُقۡمَانَ].
پاشان پرۆسەو ڕێکخستنی دروستکردنیان فێردەکەین بەوەی ئەو زەویەی لەسەری دەژین بەر لە حەوت ئاسمانەکە دروستبووە، وە ئاسمانەکانیش بەر لە دروستبوونی ڕازاوەییەکانی (کە ئەستێرە گەشاوەکانن) دروستبوونە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {وَلَقَدْ زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِمَصَٰبِيحَ وَجَعَلْنَٰهَا رُجُومًا لِّلشَّيَٰطِينِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ ٱلسَّعِيرِ ﴿٥﴾ وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ ﴿٦﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ المُلۡكِ].
جا ئایا دەگونجێت ڕازاوەیی ئاسمانەکان بە ئەستێرەکان بەر لە خودی دروستبوونی ئاسمانەکان دروستبووبن؟! وەڵامەکەی لە مەحکەمی کتێبە: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِزِينَةٍ ٱلْكَوَاكِبِ ﴿٦﴾ وَحِفْظًا مِّن كُلِّ شَيْطَٰنٍ مَّارِدٍ ﴿٧﴾ لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰ وَيُقْذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٍ ﴿٨﴾ دُحُورًا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ ﴿٩﴾ إِلَّا مَنْ خَطِفَ ٱلْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌ ثَاقِبٌ ﴿١٠﴾ فَٱسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَآ ۚ إِنَّا خَلَقْنَٰهُم مِّن طِينٍ لَّازِبِۭ ﴿١١﴾ بَلْ عَجِبْتَ وَيَسْخَرُونَ ﴿١٢﴾ وَإِذَا ذُكِّرُوا۟ لَا يَذْكُرُونَ ﴿١٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ الصَّافَّاتِ].
بەڵکو ئێمە بێدینەکان فێری ئەو نیشانە گەردوونیانەی اللە دەکەین کە نەیاندەزانی، جا سوێند بە اللە دەیانخەمە بەردەم یەک بژاردە کە دووەمی نیە، کە بریتیە لەوەی دواتر ئەوە دەدۆزنەوە هەربەڕاستی ئەم قورئانە گەورەیەْ لەلایەن اللە ی داناو کاربەجێی زانا دابەزیوە، وە شیکاری هەموو ئەو پرسیارە گەردوونیانەیان بۆدەکەین کە وەڵامی بۆ نادۆزنەوە، وە هەموو ئەو بەستەرانەیان بۆ ڕووندەکەینەوە کە سەبارەت بە زانستە گەردوونیەکان و دروستبوونیان لێیان ونن و پێیان دەڵێین: نکۆڵی لەکام ئایەت و نیشانە دەکەن؟ جا هەر دەسەڵاتی زانستی فیزیایی ئاشکرامان لە کتێبی قورئانی گەورەوە بۆ هێناون، چونکە ڕەوانەکردنی خەلیفەی اللە مەهدی ناصر محمد بەڵێنی اللە یە بۆ نێردراوەکەی محمد، کە بەڵێنی پێداوە خەلیفەی اللە مەهدی - وەک بەڵێنێکی تەحەددا - بە زانستە فیزیاییە قورئانیەکان ڕەوانە بکات، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَسْتَ مُرْسَلًا ۚ قُلْ كَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيْنِى وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُۥ عِلْمُ ٱلْكِتَٰبِ ﴿٤٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ الرَّعۡدِ].
وە ئەوە نیە وەکو ئێوە قورئان لەلایەن خۆمەوە تەفسیر بکەم، چونکە گومان هیچ سودێکی لەبەرامبەر زانینی ڕاستیەکان نیە، بەڵکو قورئان بە قورئان ڕووندەکەینەوە، جا بەیانەکەی وەکو بینایەکی پتەوی توندوتۆڵ لێدەکەین کە هەندێکی هەندێکی تری بەیەکتر دەبەستێتەوە، وە بە بەیانەکەی تەحەددای عەقڵی هەموو مرۆڤێکی تێگەیشتوو دەکەم کە عەقڵەکەی بەکاردەهێنێت، بەوەی بێگومان دواتر ئەوە دەدۆزێتەوە عەقڵەکەی لایەنگری زانستەکەی ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی دەکات، وە ئەوە دەدۆزێتەوە عەقڵەکەی قەناعەتی هێناوەو بەتەواوی خۆی بۆ حەق بەدەستەوە داوە - هەرچەندە خاوەنەکەشی نەیەوێت - چونکە اللە عەقڵی بە تێگەیشتوو و بیناو بەرچاوڕوون دروستکردووە ئەگەر بەکاربهێنرێت؛ جا ئەوکاتە عەقڵەکەی لەڕاددەبەدەر پتەوە تەنانەت ئەگەر اللە بە نوری بەرچاوڕوونی دڵنیاییش پشتگیری لە دڵ نەکردبێت - دوای وەرگرتنی نوری هیدایەت بۆ شوێنکەوتنی - جا عەقڵ بیناو بەرچاوڕوونەو ناتوانێت لەبەرامبەر جیاکردنەوەی حەق و بەتاڵ کوێربێت، وە هیچیش قبوڵ ناکات تەنها ئەوەی لۆژیکی و قەناعەتپێکەرە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَآ أَوْ ءَاذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا ۖ فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَٰرُ وَلَٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ ﴿٤٦﴾} [سُورَةُ الحَجِّ].
واتە: ئەگەر باس و بابەتێک نیشانی عەقڵەکان بدرێت ئەوا لە ئاستیدا کوێر نابێت، بەڵام عەقڵ دەسەڵاتی بەسەر خاوەنەکەیدا نیە؛ بەڵکو ڕاوێژکارێکی ئەمینە کاتێک ڕاوێژی پێکرد، جا لەپاش ئەوە عەقڵ گریمانە لۆژیکیەکان دەخاتە بەردەست، چونکە عەقڵ هیچ وەرناگرێت تەنها ئەوەی لۆژیکیە، لەسەر ئەوەش نموونەیەکتان بۆ دەهێنمەوە: بیرکردنەوەکەی زاواکەی عەزیزی میسر کاتێک ژنەکەی پێی وت بەدواداچوون بۆ کارە ئابڕووبەرەکە بکات، چونکە خوشکەکەی ئافرەتەکەی عەزیز (سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران) بوو کە خزمەتکاری لاو یوسفیان لە زیندانی تایبەت بە خزمەتکارانی کۆشکی عەزیزی میسر زیندانی کردبوو، بە بیانووی ئەوەی خزمەتکار یوسف هەوڵی ئەوەی داوە ئافرەتەکەی عەزیزی میسر بۆ خۆی ڕابکێشێت، جا وتی: "ئەگەر خوشکەکەت خزمەتکارەکەیان (یوسف) ی لە کۆشکەکە دەرکردباو بیوتبا: لە کۆشکی فەرمانڕەوای میسر جێگەی نیەو با بڕوات چونکە لە کۆشکەکە جێگەی نیە، ئەوا کێشەکە چارەسەر دەبوو و خۆی لەم ئابڕووچوونە پاک دەکردەوە، چونکە - بە گوتەی خۆی کە دەڵێت هەوڵی ئەوەی داوە بۆ خۆی ڕابکێشێت - یوسف جێی متمانە نیە، جا بەوە باسەکە کۆتایی پێدەهات لەبری ئەوەی پێداگربێت لەسەر زیندانی کردنی؛ بەڵکو یوسفی بە کراسەکەیەوە زیندانی کردووە تا وەکو بەڵگەیەک بمێنێتەوە لەسەرئەوەی هەوڵی داوە بۆخۆی ڕایبکێشێت و ئەویش لەبەرامبەر دەستدرێژی کردنە سەری بەرگری لەخۆی کردووە بەپێی ئەوەی گوێم لێبووە، بۆیە بەدواداچوون بۆ ئەم هەڵسوکەوتەی خوشکەکەت بکە"، پاشان بە هاوسەرەکەی وت: "خوشکەکەت ڕازی بکە یوسف ئازاد بکات و بڕوات لەبری ئەوەی ئابڕووی بچێت، جا چ سودێک لە مانەوەی یوسف لە کۆشکی عەزیزی میسر دەبینێت؟" جا مێردەکەی کە عەقڵەکەی بەکارهێنا پێی وت: "ئایا کراسەکەی یوسف لە پێشەوە دڕاوە یان لە دواوە؟" ژنەکەشی وتی: "نازانم تەنها گوێم لەوە بووە وەکو سەرزەنشتێک بۆ ئەو یوسفی بە کراسەکەیەوە بەند کردووەو نەیهێشتووە کراسەکەی بە کراسێکی تر بگۆڕێتەوە"، پاشان مێردەکەی لە دەرگای بیرکردنەوەی خۆیدا تا بابەتەکە بخاتە بەردەست عەقڵەکەی، جا عەقڵەکەی وەڵامی دایەوەو بە خاوەنەکەی وت: "ئایا لۆژیک ئەوە قبوڵدەکات کراسەکەی یوسف لە دواوەو پشتی دڕابێت ئەگەر بێتو یوسف هەوڵی ئەوەی دابێت دەستدرێژی بکاتە سەر خوشکەکەت کە هاوسەری عەزیزی میسرە؟ بێگومان عەقڵ ئەو تۆمەتە ڕەت دەکاتەوە، چونکە لۆژیکی نیە، خۆ ئەگەر هەوڵی دابێت دەستدرێژی بکاتە سەر ئەوا کراسەکەی لە پێشەوە دەدڕا، چونکە بەرگری لەخۆی کردووە، هەرچی ئەگەر کراسەکەی یوسف لە دواوە دڕابێت ئەوەیان مانای ئەوەیە یوسف لە دەست ئافرەتەکەی عەزیز ڕای کردووە کە هەوڵی داوە بۆلای خۆی ڕایبکێشێت و دەرگاکانی لەسەر داخستووەو پێی وتووە: "هیچ ڕێگایەک نیە" جا ئەویش نزیکبووە لەوەی لەبەرامبەر جوانی و سەرگەردانبوونی خۆی بەدەستەوە بدات، پاشان یوسف بڕیاری داوە ڕابکات تا دەرگاکە بکاتەوەو ئەویش بەدوای کەوتووەو گرتوویەتی و لە دواوە کراسەکەی دڕاندووە (کراسەکەی ڕاکێشاوە) تا بەر لەوەی دەرگاکە بکاتەوەو ڕابکات بیگرێت، بۆیە بێگومان هەرگیز کراسەکەی نادڕێت تەنها بەهۆی شەڕی دەستدرێژی یان ڕاکردن و ڕاوەدونان نەبێت". بەو شێوەیە عەقڵی پیاوەکە وەڵامی دایەوە؛ جا تەنها دوو گریمانەی خستە بەردەستی خاوەنەکەی و ڕێگای سێیەمی بۆ نەهێشتەوە، بۆیە پیاوەکە توانی بە شاهێدیەکی نادیار بە عەقڵ و لۆژیک بڕیارێک بدات، هەرچەندە ئەو شاهێدە کە لە کەس و کاری ئافرەتەکە بوو لە شوێنی ڕووداوی شەڕەکە ئامادەنەبوو؛ بەڵکو تەنها بە شاهێدی عەقڵ و لۆژیک، پاشان بەبێ ستەم بڕیارێکی دەرکرد بە دانانی دوو گریمانەو وتی: {إِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ ٱلْكَٰذِبِينَ ﴿٢٦﴾ وَإِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ﴿٢٧﴾} صدق الله العظيم [سورة يوسف].
بەڵام ئەو گریمانە لۆژیکیانەی عەقڵ بەدەستەوەی دابوو لەسەر ئەرزی واقع پێویستیان بە جێبەجێ کردن هەبوو تا ئەوەی عەقڵی بەرچاوڕوون سەبارەت بە ڕاستیەکە بڕیاری لەسەر دابوو پشتڕاستبکرێتەوەو بەڵگەی زانستی و عەقڵی و لۆژیکی بەدەستەوە بدات. بۆیە بەڕێکەوت تا بزانێت کێ ئەوی تری بۆ لای خۆی ڕاکێشاوەو گەیشتە کۆشکی زاواکەی (عەزیزی میسر) و بۆ بینینی یوسف و کراسەکەی چووە زیندانی تایبەتی کۆشکەکەو بینی کراسەکەی یوسف لە پشتەوە دڕاوە، پاش ئەوە بە دڵنیایی تەواوەوە زانی یوسف بێتاوانە؛ بەڵکو ئەوە خوشکەکەی بووە کە هاوسەری عەزیزی میسرە هەوڵی داوە یوسف بۆ خۆی ڕابکێشێت، بۆیە بە بێدەگی یوسفی بردو گەڕاندیەوە باڵی پاشایەتی لای خوشکەکەی، چونکە متمانەیەکی ڕەهای بە یوسف هەبوو، پاشان بە خوشکەکەی وت: "من لەگەڵ ئەوانی تر بەراورد مەکە؛ براکەت وەک مێردەکەت نییە کە عەقڵەکەی بەکارنەهێناوە، ئەگەر یوسف مەبەستی ئەوە بووایە بۆلای خۆی ڕاتبکێشێت کراسەکەی لە دواوە نەدەدڕا؛ جا ئەگەر تۆ ڕاستگۆ بووایت کراسەکەی لە پێشەوە دەدڕا، ئێستاش بۆ گوناهەکەت داوای لێخۆشبوون بکە، چونکە تۆ هەڵە بوویت"، جا ئافرەتەکە بێدەنگ بوو، وە لەبەر براکەی بە شەرمەوە سەری دابەزاند، پاشان بە یوسفی وت: بگەڕێوە باڵی کۆشکەکە لەو شوێنەی پێشتر لێی بوویت، خۆشت لەو باسەی ڕوویدا بەدووربگرەو دەربارەی خۆت قسە لەگەڵ کەس مەکەو ئەگەر کەسێک پرسیاری لێکردیت وەڵامی مەدەوە، چونکە من تۆم گەڕاندۆتەوە ئەو شوێنەی لەلای خوشکەکەم لێی بوویت، ئەوەش دەیسەلمێنێت تۆ بێتاوانیت، جا خۆت لەوە بەدوور بگرەو چیتر لەو باسە ڕۆمەچوو و خۆت لە قسەکردن سەبارەت بەوەی ڕوویداوە بەدوور بگرە، بە خوشکەکەشی وت: تۆش بۆ گوناهەکەت داوای لێخۆشبوون بکە، چونکە هەڵە بوویت" پاشان چووە لای زاواکەی کە عەزیزی میسر بوو و پێی وت یوسف بێتاوانە، وە شایەتحاڵی عەقڵ و لۆژیکی خستەڕوو کە لەسەر ئەرزی واقع پشتڕاستی دەکاتەوە، وە ئەو بەڵگانەی پێی وابوو بەڵگەیە لەسەر تاوانباری یوسف، بوو بە بەڵگەی بێتاوانیەکەی، بۆیە وەزیر لەسەر بوختانەکانی ژنەکەی ئارامی گرت و لێی خۆش بوو. جا سەیری ئەو عەقڵە بکەن کە لە بەرامبەر ڕاستی کوێر نابێت کاتێک بابەتەکە دەخرێتە بەردەمی بۆ بیرکردنەوە. بەڵام عەقڵ گریمانەی لۆژیکی دادەنێت، پاشان پشتڕاستدەکرێنەوە؛ واتە ئەو گریمانانە لەگەڵ واقیعدا دەگونجێن و ڕاستیەکان نیشان دەدەن.
جا هەرگیزاو هەرگیز کەس بەیانی ڕاست و دروستی قورئانتان وەک ئەوەی لەلایەن ئەو کەسەی اللە فێری بەیانی ڕاست و دروستی قورئانی گەورەی کردووە بە وردی بۆ ڕوون ناکاتەوە. جا هەرکەسێک لەشتێکی تری جگە لە بەیانی قورئان بە قورئان بەدوای هیدایەتدا بگەڕێت ئەوا لە پشت هەڵیت و پەڵیت و خورافاتەکانەوە ون دەبێت کە اللە هیچ دەسەڵاتێکی زانستی دەربارە دانەبەزادووەو اللە ش گومڕای دەکات، جا لەدوای ئەوە بە چ قسەو گوفتارێک بڕوادێنن؟! حوکم و دادوەریش هەر بۆ اللە یە کە چاکترین جیاکەرەوانە.
وە درودو سڵاو لەسەر نێردراوو پێغەمبەران، سوپاس و ستایشیش بۆ اللە ی پەروەردگاری خەڵکی جیهان..
خەلیفەی اللە بەسەر خەڵکی جیهان ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی.
_______
اقتباس: اضغط للقراءة
ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی
01 - ڕەجەب - 1447 کۆچی
21 - 12 - 2025 زایینی
12:34 ئێوارە
(بەپێی ساڵنامەی فەرمی مەککە دایکی دێیەکان)
[بۆ بەدواداچوونی بەستەری سەرەکی بەشداری بەیانەکە]
https://mahdialumma.xyz/showthread.php?p=490084
_________
هەرکەسێک لە شتێکی تری جگە لە بەیانی ڕاست و دروستی قورئان بۆ قورئان بە شوێن هیدایەتدا بگەڕێت ئەوا اللە گومڕای دەکات؛ جا لەدوای حەق چیتر هەیە جگە لە گومڕایی نەبێت؟ وە لەدوای اللە و ئایەتەکانی بە چ قسەو گوفتارێکی تر باوەڕ دێنن؟! وە ڕۆژی فەتحەکە هات، جا وای بۆ بەدرۆزانان لەو ڕۆژەدا ..
ئەی اللە، ئایا لەگەڵ خەلیفەی یەکەمت (ئادەم) کتێبێکت دابەزاندووە کە یاسای فیقهی ئایینی سەبارەت بە بەردەوامبوونی ڕەچەڵەکی ئادەم و جگە لە ئەویش تێدابێت کە لە ئایینی اللە ئیسلام سەبارەت بە بابەتە فیقهیەکان یاسایان بۆ دانراوە؟
وەڵامەکەی: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {قَالَ ٱهْبِطَا مِنْهَا جَمِيعَۢا ۖ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۖ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّى هُدًى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَاىَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَىٰ ﴿١٢٣﴾ وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِى فَإِنَّ لَهُۥ مَعِيشَةً ضَنكًا وَنَحْشُرُهُۥ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ أَعْمَىٰ ﴿١٢٤﴾ قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِىٓ أَعْمَىٰ وَقَدْ كُنتُ بَصِيرًا ﴿١٢٥﴾ قَالَ كَذَٰلِكَ أَتَتْكَ ءَايَٰتُنَا فَنَسِيتَهَا ۖ وَكَذَٰلِكَ ٱلْيَوْمَ تُنسَىٰ ﴿١٢٦﴾ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِى مَنْ أَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِنۢ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِۦ ۚ وَلَعَذَابُ ٱلْـَٔاخِرَةِ أَشَدُّ وَأَبْقَىٰٓ ﴿١٢٧﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ طه].
چونکە ئادەم و حەواو نەوەکانیان کە لە پشتی ئادەم دروستبوون - واتە ئەو نەوەیەی لەشێوەی سپێرم دروستبووە - اللە هەموویانی لەسەر سروشتی پاکی کەسێکی باوەڕدار بە اللە ی پەروەردگاری خەڵکی جیهان دروستکرد بێ ئەوەی هیچ شەریک و هاوبەش و هاوەڵێکی بۆ دابنێن بەبێ ڕەوانەکردنی نێردراوێکی لای پەروەردگارەکەیان بۆ لایان؛ بەڵکو لەسەر ئەو سروشتە پاکەی اللە خەڵکی لەسەر بەدیهێناوە، کە بریتیە لە (هیچ پەرستراوێک نیە جگە لە اللە، تاک و تەنهایەو هیچ شەریک و هاوبەش و هاوەڵێکی نیە - لا إله إلا الله وحده لا شريك له) جا هەر لەو ڕۆژەی اللە لە خۆڵ دروستیکردوون شاهێدبوونە لەسەر خۆیان بەوەی تەنها اللە پەروەردگاریانە کە هەموویان لەگەڵ باوکیان ئادەم نەوەی سپێرمی لە خۆڵ بوون، وە هەموو بونەوەرێکی سپێرم نەوەی هەیە، جا لەڕاستیدا نەوەی بونەوەری دروستکراوی سپێرم نەوەی تایبەت بە خۆی هەیە کە هێشتا زانست نەیدۆزیوەتەوە، وە ئەو زانستەی تا ئێستا پێی گەیشتوون بونەوەرە سپێرمەکانن، بەڵام لەبەر بچوکی قەبارەکەی و نەوەی نەوەکانی نەوەی بونەوەری سپێرمیان نەدۆزیوەتەوە، چونکە هەر بونەوەرێکی سپێرم نەوەیەک لەسەر پشتی هەیە، وە هەر نەوەیەکیش لەڕووی قەبارەو تەمەنی گریمانەیی بونەوەرەکە لەوەی پێش خۆی بچوکترە ئەگەر تەمەن بەڕێ بکات و نەمرێت، وە ئوممەتانی پێشوو کە لە ئادەمەوە نزیکبوون لەو ئوممەتانەن کە گەورەترین قەبارەو درێژترین تەمەنیان هەبووە سەبارەت بەوانەی لەنێویاندا ژیاون؛ بەڵگە ئاشکراکەش لە تەمەنی پێغەمبەری اللە نوح و گەلەکەی دەدۆزنەوە؛ جا سەردەمی بانگەوازەکەی لەناویان تا ئەوکاتەی تۆفانەکەیان تووشبوو هەزار ساڵ پەنجای کەم بوو، جا لەوەدا قەبارەی ئوممەتانی پێشووی نەوەی ئادەم دەردەهێنین لە زەبەلاحی درێژی دروستکردن و درێژی تەمەنەکەیان، اللە ی پایەبەرزیش فەرموویەتی: {وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنۢ بَنِىٓ ءَادَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ ۖ قَالُوا۟ بَلَىٰ ۛ شَهِدْنَآ ۛ أَن تَقُولُوا۟ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَٰذَا غَٰفِلِينَ ﴿١٧٢﴾ أَوْ تَقُولُوٓا۟ إِنَّمَآ أَشْرَكَ ءَابَآؤُنَا مِن قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّنۢ بَعْدِهِمْ ۖ أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ ٱلْمُبْطِلُونَ ﴿١٧٣﴾}صدق الله العظيم. [سُورَةُ الأَعۡرَافِ].
وە دەڵێین: ئەی اللە، ئایا یاسا فیقهیەکانت لە ئایینەکەیان فێرکردوون یان تەنها بەوە ئیلهامت بۆ کردوون کە دروستت کردوون بۆ ئەوەی تەنها تۆ بپەرستن بێ ئەوەی هیچ شەریک و هاوبەش و هاوەڵێکت بۆ دابنێن، جا لەوکاتەدا هێشتا کتێبی یاساکانت دەربارەی حەڵاڵ و حەرام پێنەدابوون؟
وەڵامەکەی لە مەحکەمی کتێبی قورئانی گەورەیە: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {قَالَ ٱهْبِطَا مِنْهَا جَمِيعَۢا ۖ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۖ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّى هُدًى فَمَنِ ٱتَّبَعَ هُدَاىَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَىٰ ﴿١٢٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ طه].
وە اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {قُلْنَا ٱهْبِطُوا۟ مِنْهَا جَمِيعًا ۖ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّى هُدًى فَمَن تَبِعَ هُدَاىَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿٣٨﴾ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَآ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿٣٩﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ البَقَرَةِ].
کەواتە ئەو پرسیارەی ئاڕاستەی اللە ی پەروەردگاری خەڵکی جیهان دەکرێت ئەوەیە: ئەی اللە یەکەم نێردراو کێ بوو کە بە کتێبێک ناردووتەو کردووتە یاسا بۆمان سەبارەت بەو بابەتە فیقهیانەی بۆمانت حەڵاڵ و حەرام کردووە؟
وەڵامەکەی لە مەحکەمی کتێبی قورئانی گەورەیە: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {۞ شَرَعَ لَكُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحًا وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِۦٓ إِبْرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓ ۖ أَنْ أَقِيمُوا۟ ٱلدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا۟ فِيهِ ۚ كَبُرَ عَلَى ٱلْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ ۚ ٱللَّهُ يَجْتَبِىٓ إِلَيْهِ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِىٓ إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ ﴿١٣﴾ وَمَا تَفَرَّقُوٓا۟ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْعِلْمُ بَغْيَۢا بَيْنَهُمْ ۚ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰٓ أَجَلٍ مُّسَمًّى لَّقُضِىَ بَيْنَهُمْ ۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ أُورِثُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِنۢ بَعْدِهِمْ لَفِى شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيبٍ ﴿١٤﴾ فَلِذَٰلِكَ فَٱدْعُ ۖ وَٱسْتَقِمْ كَمَآ أُمِرْتَ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَآءَهُمْ ۖ وَقُلْ ءَامَنتُ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِن كِتَٰبٍ ۖ وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ ۖ ٱللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ ۖ لَنَآ أَعْمَٰلُنَا وَلَكُمْ أَعْمَٰلُكُمْ ۖ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ ۖ ٱللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا ۖ وَإِلَيْهِ ٱلْمَصِيرُ ﴿١٥﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ الشُّورَىٰ].
پاشان دەڵێین: ئەی اللە، ئایا لەدوای زۆربوونی نەوەی ئادەم یاسای فیقهی بە حەرامکردنی هاوسەرگیری نێوان مەحرەمەکان دابەزی لە یەکەم پەیامی یاسایی کە یەکەم نێردراو لەوانەی کتێبی ئاسمانیان پێدراوە هێنای؟ واتە لە سەردەمی یەکەم نێردراو بە یاسا ئایینیەکان سەبارەت بە بابەتە فیقهیە حەڵاڵ و حەرامەکان؟
وەڵامەکەی: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {وَلَا تَنكِحُوا۟ مَا نَكَحَ ءَابَآؤُكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةً وَمَقْتًا وَسَآءَ سَبِيلًا ﴿٢٢﴾ حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَٰتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَٰتُكُمْ وَعَمَّٰتُكُمْ وَخَٰلَٰتُكُمْ وَبَنَاتُ ٱلْأَخِ وَبَنَاتُ ٱلْأُخْتِ وَأُمَّهَٰتُكُمُ ٱلَّٰتِىٓ أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَٰتُكُم مِّنَ ٱلرَّضَٰعَةِ وَأُمَّهَٰتُ نِسَآئِكُمْ وَرَبَٰٓئِبُكُمُ ٱلَّٰتِى فِى حُجُورِكُم مِّن نِّسَآئِكُمُ ٱلَّٰتِى دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُوا۟ دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَٰٓئِلُ أَبْنَآئِكُمُ ٱلَّذِينَ مِنْ أَصْلَٰبِكُمْ وَأَن تَجْمَعُوا۟ بَيْنَ ٱلْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا ﴿٢٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النِّسَاءِ].
کەواتە ئەی اللە، ئەو یاسا ئایینیەی لە قورئانی گەورە باسکراوە هەمان ئەو یاسایەیە کە تۆ بەسەر نێردراوی اللە نوحت دابەزاندووە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {۞ إِنَّآ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ كَمَآ أَوْحَيْنَآ إِلَىٰ نُوحٍ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ مِنۢ بَعْدِهِۦ ۚ وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْمَٰعِيلَ وَإِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ وَٱلْأَسْبَاطِ وَعِيسَىٰ وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَٰرُونَ وَسُلَيْمَٰنَ ۚ وَءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ زَبُورًا ﴿١٦٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النِّسَاءِ].
وە بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {۞ شَرَعَ لَكُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحًا وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِۦٓ إِبْرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓ ۖ أَنْ أَقِيمُوا۟ ٱلدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا۟ فِيهِ ۚ كَبُرَ عَلَى ٱلْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ ۚ ٱللَّهُ يَجْتَبِىٓ إِلَيْهِ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِىٓ إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ ﴿١٣﴾} [سُورَةُ الشُّورَىٰ].
جا ئەوە مانای ئەوەیە نەوەی ئادەم لە دایک و باوکێکن؛ باوکمان ئادەم و دایکمان حەوا، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {يَٰبَنِىٓ ءَادَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ كَمَآ أَخْرَجَ أَبَوَيْكُم مِّنَ ٱلْجَنَّةِ يَنزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءَٰتِهِمَآ ۗ إِنَّهُۥ يَرَىٰكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُۥ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ ۗ إِنَّا جَعَلْنَا ٱلشَّيَٰطِينَ أَوْلِيَآءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿٢٧﴾} [سُورَةُ الأَعۡرَافِ].
وە اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِى خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَٰحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَآءً ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِى تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا ﴿١﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النِّسَاءِ].
جا ئەی ئەوەی گفتوگۆ دەکەیت، سوێند بە اللە ی تاک و تەنهای زاڵ هەرگیزاو هەرگیز ناتوانیت تەنها بەڵگەیەکیشمان لە قورئانی گەورەوە بۆ بهێنیت، نە لە ئایەتە مەحکەمەکان، نە لە ئایەتە پێکچوو (موتەشابیهـ) ـەکان؛ جا هەرگیزاو هەرگیز ناتوانیت بەڵگەیەکی لای اللە بهێنیت تا ئەوە بسەلمێنیت اللە چەند هاوسەرێکی بە جگە لە نەوەی ئادەم و هاوسەرەکەی دروستکردووە، جا هەرگیز ناتوانیت تەنانەت ئەگەر زەویش کون بکەیت و بگەیتە درێژی چیاکانیش، وە ئەوەی زیاتر لە دە ساڵ لەمەوبەر پێم وتیت ئەمڕۆ پێت دەڵێمەوە، یان ئایا بەدوای ناوبانگدا دەگەڕێیت؟ جا چەندە خراپە ئەو ناوبانگەی بە ئەنقەست لە گفتوگۆکردن سەبارەت بە ئایینەکەی اللە بەبێ زانست و کتێبێکی ڕوون و ئاشکرا بەدەستی دەهێنیت، جا لە بنەڕەتدا جگە لە ئادەم (لە هەمان نەفس) هیچ نەوەیەکم نەدۆزیوەتەوە، وە لەو هاوسەرەکەی دروستکردو لە هەردووکیان پیاوو ئافرەتێکی زۆری بڵاوکردۆتەوە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِى خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَٰحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَآءً ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِى تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا ﴿١﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النِّسَاءِ].
جا ئایا هاوسەرەکەت نەوەی ئادەم نیە؟ تەحەددات دەکەم نکۆڵی لەوە بکەیت و بڵێیت لە نەوەی ئادەم و حەوا نیە، چونکە هاوسەرەکانمان ژنی مرۆڤن لە ڕەگەزی خۆمان نەک لە نەوەی ڕەگەزێکی تر، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَٰجًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنْ أَزْوَٰجِكُم بَنِينَ وَحَفَدَةً وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ ۚ أَفَبِٱلْبَٰطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَتِ ٱللَّهِ هُمْ يَكْفُرُونَ ﴿٧٢﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ النَّحۡلِ].
جا چۆن دەتەوێت اللە لەسەر ڕێگای ڕاست جێگیرو ڕاوەستاوت بکات لەکاتێکدا لە اللە ت دەوێت تۆ بکاتە کەسێکی زاناتر لە ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی؟ خۆ ئەگەر سەبارەت بەهەر شتێک تۆ لە دوایین خەلیفەی اللە زاناتر بوویتایە ئەوا تەحەدداکەی اللە بە ڕەوانەکردنی ئەو ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانیەی اللە زانستی ئەو کتێبەی پێداوە کە بەسەر دوایین نێردراوو پێغەمبەران دابەزیوە پووچەڵ دەبوویەوە، جا ئەی گفتوگۆکار بزانە ڕەوانەکردنی خەلیفەی اللە (ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی) بەڵێنی تەحەدداکەی پەروەردگاری خەڵکی جیهانە، جا هەرکەسێک لە قورئان گفتوگۆی لەگەڵ بکات ئەوا هەر خەلیفەی اللە (ئیمام مەهدی ناصر محمد) دەیبەزێنێت، کە ئەو مرۆڤەیە اللە ی ڕەحمان مامۆستاکەیەتی و فێری بەیانی گشتگیری قورئانی گەورەی کردووە، جا هەرکەسێک لە قورئان گفتوگۆم لەگەڵ بکات هەر من دەیبەزێنم؛ بەڵکو بە دەسەڵاتی زانستی مەحکەمی قورئانی گەورە کۆت و بەندی دەکەم، جا ئەگەر باوەڕداران بن یا بەدرۆزانان یان بێدینەکان، تەنانەت ئەگەر ئەوەی گفتوگۆم لەگەڵ دەکات بێباوەڕێکی نکۆڵیکاریش بێت بە هەبوونی اللە ی ڕەحمان و قورئانەکەی جا هەر من بە قورئانی گەورە دەیبەزێنم هەرچەندە نکۆڵی بکات و بێدین بێت بە اللە ی مەزن و قورئانی پیرۆز بەدرۆ بزانێت، جا هەر من بە قورئانی گەورە بەتەواوی کۆت و بەندی دەکەم، چونکە بەو ئایەتانە کۆت و بەندی دەکەم کە تایبەتن بە جێبەجێ کردنی بەڵگەی یەکلاکەرەوەی ڕەتنەکراوە لەسەر بێدینە نکۆڵیکارەکان لەبەرامبەر هەبوونی اللە ی پەروەردگاری خەڵکی جیهان، پاشان لەسەر یاسایەکی فیزیایی لە نێوان یەکتر ڕێکدەکەوین، کە بریتیە لەوەی: بۆ هەموو کارێک بکەرێک هەیە، جا ئەوە یاسایەکی فیزیاییەو هیچ کەسێک قسەی لەسەر نیە، جا ئەگەر زانایان بن یان نەخوێندەواران کە نە دەخوێننەوەو نە دەشنوسن؛ جا هیچ قسەیەک لەسەر ئەوە نیە بۆ هەموو کارێک بکەرێک هەیە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {أَمْ خُلِقُوا۟ مِنْ غَيْرِ شَىْءٍ أَمْ هُمُ ٱلْخَٰلِقُونَ ﴿٣٥﴾ أَمْ خَلَقُوا۟ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ ﴿٣٦﴾ أَمْ عِندَهُمْ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمْ هُمُ ٱلْمُصَۣيْطِرُونَ ﴿٣٧﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ الطُّورِ].
پاشان عەقڵەکانیانم ناچار بەوە کرد لەگەڵ من لەلای حەقی لای پەروەردگارەکەیان بوەستن، چونکە اللە بوونی مرۆڤی لەسەر خۆی ئاگادارکردۆتەوە، هەرچەندە پاساوو بیانووش بهێنێتەوە، چونکە بوونی مرۆڤ بەڵگەی هەبوونی اللە ی ڕەحمانە، چونکە بێگومان دواتر عەقڵەکانیان ئەوە ڕەت دەکاتەوە بێ هیچ شتێک دروستبووبن؛ بەڵکو بێگومان عەقڵەکانیان دان بەوەدا دەنێت هەردەبێت شتێک لە بوون هەبێت ئەوانی دروستکردبێت، بۆیە عەقڵەکانیان نکۆڵی لەوە دەکات خۆیان خۆیان دروستکردبێت، بەهەمان شێوە عەقڵەکانیان نکوڵی لەوە دەکات خۆیان ئاسمانەکان و زەویان دروستکردبێت، بەهەمان شێوە نکۆڵی لەوەش دەکات خۆیان زاڵ و دەستڕۆیشتوو بن بەسەر ئاسمانەکان و زەوی یان بەسەر جوڵەی خۆرو مانگ و زەوی؛ بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {أَمْ خُلِقُوا۟ مِنْ غَيْرِ شَىْءٍ أَمْ هُمُ ٱلْخَٰلِقُونَ ﴿٣٥﴾ أَمْ خَلَقُوا۟ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ ۚ بَل لَّا يُوقِنُونَ ﴿٣٦﴾ أَمْ عِندَهُمْ خَزَآئِنُ رَبِّكَ أَمْ هُمُ ٱلْمُصَۣيْطِرُونَ ﴿٣٧﴾} [سُورَةُ الطُّورِ].
وە بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ۖ وَأَلْقَىٰ فِى ٱلْأَرْضِ رَوَٰسِىَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍ ۚ وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ ﴿١٠﴾ هَٰذَا خَلْقُ ٱللَّهِ فَأَرُونِى مَاذَا خَلَقَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦ ۚ بَلِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِى ضَلَٰلٍ مُّبِينٍ ﴿١١﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ لُقۡمَانَ].
پاشان پرۆسەو ڕێکخستنی دروستکردنیان فێردەکەین بەوەی ئەو زەویەی لەسەری دەژین بەر لە حەوت ئاسمانەکە دروستبووە، وە ئاسمانەکانیش بەر لە دروستبوونی ڕازاوەییەکانی (کە ئەستێرە گەشاوەکانن) دروستبوونە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {وَلَقَدْ زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِمَصَٰبِيحَ وَجَعَلْنَٰهَا رُجُومًا لِّلشَّيَٰطِينِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ ٱلسَّعِيرِ ﴿٥﴾ وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ ﴿٦﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ المُلۡكِ].
جا ئایا دەگونجێت ڕازاوەیی ئاسمانەکان بە ئەستێرەکان بەر لە خودی دروستبوونی ئاسمانەکان دروستبووبن؟! وەڵامەکەی لە مەحکەمی کتێبە: اللە ی پایەبەرز فەرموویەتی: {إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِزِينَةٍ ٱلْكَوَاكِبِ ﴿٦﴾ وَحِفْظًا مِّن كُلِّ شَيْطَٰنٍ مَّارِدٍ ﴿٧﴾ لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلْمَلَإِ ٱلْأَعْلَىٰ وَيُقْذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٍ ﴿٨﴾ دُحُورًا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ ﴿٩﴾ إِلَّا مَنْ خَطِفَ ٱلْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُۥ شِهَابٌ ثَاقِبٌ ﴿١٠﴾ فَٱسْتَفْتِهِمْ أَهُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَم مَّنْ خَلَقْنَآ ۚ إِنَّا خَلَقْنَٰهُم مِّن طِينٍ لَّازِبِۭ ﴿١١﴾ بَلْ عَجِبْتَ وَيَسْخَرُونَ ﴿١٢﴾ وَإِذَا ذُكِّرُوا۟ لَا يَذْكُرُونَ ﴿١٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ الصَّافَّاتِ].
بەڵکو ئێمە بێدینەکان فێری ئەو نیشانە گەردوونیانەی اللە دەکەین کە نەیاندەزانی، جا سوێند بە اللە دەیانخەمە بەردەم یەک بژاردە کە دووەمی نیە، کە بریتیە لەوەی دواتر ئەوە دەدۆزنەوە هەربەڕاستی ئەم قورئانە گەورەیەْ لەلایەن اللە ی داناو کاربەجێی زانا دابەزیوە، وە شیکاری هەموو ئەو پرسیارە گەردوونیانەیان بۆدەکەین کە وەڵامی بۆ نادۆزنەوە، وە هەموو ئەو بەستەرانەیان بۆ ڕووندەکەینەوە کە سەبارەت بە زانستە گەردوونیەکان و دروستبوونیان لێیان ونن و پێیان دەڵێین: نکۆڵی لەکام ئایەت و نیشانە دەکەن؟ جا هەر دەسەڵاتی زانستی فیزیایی ئاشکرامان لە کتێبی قورئانی گەورەوە بۆ هێناون، چونکە ڕەوانەکردنی خەلیفەی اللە مەهدی ناصر محمد بەڵێنی اللە یە بۆ نێردراوەکەی محمد، کە بەڵێنی پێداوە خەلیفەی اللە مەهدی - وەک بەڵێنێکی تەحەددا - بە زانستە فیزیاییە قورئانیەکان ڕەوانە بکات، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَسْتَ مُرْسَلًا ۚ قُلْ كَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيْنِى وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُۥ عِلْمُ ٱلْكِتَٰبِ ﴿٤٣﴾} صدق الله العظيم [سُورَةُ الرَّعۡدِ].
وە ئەوە نیە وەکو ئێوە قورئان لەلایەن خۆمەوە تەفسیر بکەم، چونکە گومان هیچ سودێکی لەبەرامبەر زانینی ڕاستیەکان نیە، بەڵکو قورئان بە قورئان ڕووندەکەینەوە، جا بەیانەکەی وەکو بینایەکی پتەوی توندوتۆڵ لێدەکەین کە هەندێکی هەندێکی تری بەیەکتر دەبەستێتەوە، وە بە بەیانەکەی تەحەددای عەقڵی هەموو مرۆڤێکی تێگەیشتوو دەکەم کە عەقڵەکەی بەکاردەهێنێت، بەوەی بێگومان دواتر ئەوە دەدۆزێتەوە عەقڵەکەی لایەنگری زانستەکەی ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی دەکات، وە ئەوە دەدۆزێتەوە عەقڵەکەی قەناعەتی هێناوەو بەتەواوی خۆی بۆ حەق بەدەستەوە داوە - هەرچەندە خاوەنەکەشی نەیەوێت - چونکە اللە عەقڵی بە تێگەیشتوو و بیناو بەرچاوڕوون دروستکردووە ئەگەر بەکاربهێنرێت؛ جا ئەوکاتە عەقڵەکەی لەڕاددەبەدەر پتەوە تەنانەت ئەگەر اللە بە نوری بەرچاوڕوونی دڵنیاییش پشتگیری لە دڵ نەکردبێت - دوای وەرگرتنی نوری هیدایەت بۆ شوێنکەوتنی - جا عەقڵ بیناو بەرچاوڕوونەو ناتوانێت لەبەرامبەر جیاکردنەوەی حەق و بەتاڵ کوێربێت، وە هیچیش قبوڵ ناکات تەنها ئەوەی لۆژیکی و قەناعەتپێکەرە، بە پشتڕاستکردنەوەی ئەم فەرموودەیەی اللە ی پایەبەرز: {أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَآ أَوْ ءَاذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا ۖ فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَٰرُ وَلَٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ ﴿٤٦﴾} [سُورَةُ الحَجِّ].
واتە: ئەگەر باس و بابەتێک نیشانی عەقڵەکان بدرێت ئەوا لە ئاستیدا کوێر نابێت، بەڵام عەقڵ دەسەڵاتی بەسەر خاوەنەکەیدا نیە؛ بەڵکو ڕاوێژکارێکی ئەمینە کاتێک ڕاوێژی پێکرد، جا لەپاش ئەوە عەقڵ گریمانە لۆژیکیەکان دەخاتە بەردەست، چونکە عەقڵ هیچ وەرناگرێت تەنها ئەوەی لۆژیکیە، لەسەر ئەوەش نموونەیەکتان بۆ دەهێنمەوە: بیرکردنەوەکەی زاواکەی عەزیزی میسر کاتێک ژنەکەی پێی وت بەدواداچوون بۆ کارە ئابڕووبەرەکە بکات، چونکە خوشکەکەی ئافرەتەکەی عەزیز (سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران) بوو کە خزمەتکاری لاو یوسفیان لە زیندانی تایبەت بە خزمەتکارانی کۆشکی عەزیزی میسر زیندانی کردبوو، بە بیانووی ئەوەی خزمەتکار یوسف هەوڵی ئەوەی داوە ئافرەتەکەی عەزیزی میسر بۆ خۆی ڕابکێشێت، جا وتی: "ئەگەر خوشکەکەت خزمەتکارەکەیان (یوسف) ی لە کۆشکەکە دەرکردباو بیوتبا: لە کۆشکی فەرمانڕەوای میسر جێگەی نیەو با بڕوات چونکە لە کۆشکەکە جێگەی نیە، ئەوا کێشەکە چارەسەر دەبوو و خۆی لەم ئابڕووچوونە پاک دەکردەوە، چونکە - بە گوتەی خۆی کە دەڵێت هەوڵی ئەوەی داوە بۆ خۆی ڕابکێشێت - یوسف جێی متمانە نیە، جا بەوە باسەکە کۆتایی پێدەهات لەبری ئەوەی پێداگربێت لەسەر زیندانی کردنی؛ بەڵکو یوسفی بە کراسەکەیەوە زیندانی کردووە تا وەکو بەڵگەیەک بمێنێتەوە لەسەرئەوەی هەوڵی داوە بۆخۆی ڕایبکێشێت و ئەویش لەبەرامبەر دەستدرێژی کردنە سەری بەرگری لەخۆی کردووە بەپێی ئەوەی گوێم لێبووە، بۆیە بەدواداچوون بۆ ئەم هەڵسوکەوتەی خوشکەکەت بکە"، پاشان بە هاوسەرەکەی وت: "خوشکەکەت ڕازی بکە یوسف ئازاد بکات و بڕوات لەبری ئەوەی ئابڕووی بچێت، جا چ سودێک لە مانەوەی یوسف لە کۆشکی عەزیزی میسر دەبینێت؟" جا مێردەکەی کە عەقڵەکەی بەکارهێنا پێی وت: "ئایا کراسەکەی یوسف لە پێشەوە دڕاوە یان لە دواوە؟" ژنەکەشی وتی: "نازانم تەنها گوێم لەوە بووە وەکو سەرزەنشتێک بۆ ئەو یوسفی بە کراسەکەیەوە بەند کردووەو نەیهێشتووە کراسەکەی بە کراسێکی تر بگۆڕێتەوە"، پاشان مێردەکەی لە دەرگای بیرکردنەوەی خۆیدا تا بابەتەکە بخاتە بەردەست عەقڵەکەی، جا عەقڵەکەی وەڵامی دایەوەو بە خاوەنەکەی وت: "ئایا لۆژیک ئەوە قبوڵدەکات کراسەکەی یوسف لە دواوەو پشتی دڕابێت ئەگەر بێتو یوسف هەوڵی ئەوەی دابێت دەستدرێژی بکاتە سەر خوشکەکەت کە هاوسەری عەزیزی میسرە؟ بێگومان عەقڵ ئەو تۆمەتە ڕەت دەکاتەوە، چونکە لۆژیکی نیە، خۆ ئەگەر هەوڵی دابێت دەستدرێژی بکاتە سەر ئەوا کراسەکەی لە پێشەوە دەدڕا، چونکە بەرگری لەخۆی کردووە، هەرچی ئەگەر کراسەکەی یوسف لە دواوە دڕابێت ئەوەیان مانای ئەوەیە یوسف لە دەست ئافرەتەکەی عەزیز ڕای کردووە کە هەوڵی داوە بۆلای خۆی ڕایبکێشێت و دەرگاکانی لەسەر داخستووەو پێی وتووە: "هیچ ڕێگایەک نیە" جا ئەویش نزیکبووە لەوەی لەبەرامبەر جوانی و سەرگەردانبوونی خۆی بەدەستەوە بدات، پاشان یوسف بڕیاری داوە ڕابکات تا دەرگاکە بکاتەوەو ئەویش بەدوای کەوتووەو گرتوویەتی و لە دواوە کراسەکەی دڕاندووە (کراسەکەی ڕاکێشاوە) تا بەر لەوەی دەرگاکە بکاتەوەو ڕابکات بیگرێت، بۆیە بێگومان هەرگیز کراسەکەی نادڕێت تەنها بەهۆی شەڕی دەستدرێژی یان ڕاکردن و ڕاوەدونان نەبێت". بەو شێوەیە عەقڵی پیاوەکە وەڵامی دایەوە؛ جا تەنها دوو گریمانەی خستە بەردەستی خاوەنەکەی و ڕێگای سێیەمی بۆ نەهێشتەوە، بۆیە پیاوەکە توانی بە شاهێدیەکی نادیار بە عەقڵ و لۆژیک بڕیارێک بدات، هەرچەندە ئەو شاهێدە کە لە کەس و کاری ئافرەتەکە بوو لە شوێنی ڕووداوی شەڕەکە ئامادەنەبوو؛ بەڵکو تەنها بە شاهێدی عەقڵ و لۆژیک، پاشان بەبێ ستەم بڕیارێکی دەرکرد بە دانانی دوو گریمانەو وتی: {إِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ ٱلْكَٰذِبِينَ ﴿٢٦﴾ وَإِن كَانَ قَمِيصُهُۥ قُدَّ مِن دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ﴿٢٧﴾} صدق الله العظيم [سورة يوسف].
بەڵام ئەو گریمانە لۆژیکیانەی عەقڵ بەدەستەوەی دابوو لەسەر ئەرزی واقع پێویستیان بە جێبەجێ کردن هەبوو تا ئەوەی عەقڵی بەرچاوڕوون سەبارەت بە ڕاستیەکە بڕیاری لەسەر دابوو پشتڕاستبکرێتەوەو بەڵگەی زانستی و عەقڵی و لۆژیکی بەدەستەوە بدات. بۆیە بەڕێکەوت تا بزانێت کێ ئەوی تری بۆ لای خۆی ڕاکێشاوەو گەیشتە کۆشکی زاواکەی (عەزیزی میسر) و بۆ بینینی یوسف و کراسەکەی چووە زیندانی تایبەتی کۆشکەکەو بینی کراسەکەی یوسف لە پشتەوە دڕاوە، پاش ئەوە بە دڵنیایی تەواوەوە زانی یوسف بێتاوانە؛ بەڵکو ئەوە خوشکەکەی بووە کە هاوسەری عەزیزی میسرە هەوڵی داوە یوسف بۆ خۆی ڕابکێشێت، بۆیە بە بێدەگی یوسفی بردو گەڕاندیەوە باڵی پاشایەتی لای خوشکەکەی، چونکە متمانەیەکی ڕەهای بە یوسف هەبوو، پاشان بە خوشکەکەی وت: "من لەگەڵ ئەوانی تر بەراورد مەکە؛ براکەت وەک مێردەکەت نییە کە عەقڵەکەی بەکارنەهێناوە، ئەگەر یوسف مەبەستی ئەوە بووایە بۆلای خۆی ڕاتبکێشێت کراسەکەی لە دواوە نەدەدڕا؛ جا ئەگەر تۆ ڕاستگۆ بووایت کراسەکەی لە پێشەوە دەدڕا، ئێستاش بۆ گوناهەکەت داوای لێخۆشبوون بکە، چونکە تۆ هەڵە بوویت"، جا ئافرەتەکە بێدەنگ بوو، وە لەبەر براکەی بە شەرمەوە سەری دابەزاند، پاشان بە یوسفی وت: بگەڕێوە باڵی کۆشکەکە لەو شوێنەی پێشتر لێی بوویت، خۆشت لەو باسەی ڕوویدا بەدووربگرەو دەربارەی خۆت قسە لەگەڵ کەس مەکەو ئەگەر کەسێک پرسیاری لێکردیت وەڵامی مەدەوە، چونکە من تۆم گەڕاندۆتەوە ئەو شوێنەی لەلای خوشکەکەم لێی بوویت، ئەوەش دەیسەلمێنێت تۆ بێتاوانیت، جا خۆت لەوە بەدوور بگرەو چیتر لەو باسە ڕۆمەچوو و خۆت لە قسەکردن سەبارەت بەوەی ڕوویداوە بەدوور بگرە، بە خوشکەکەشی وت: تۆش بۆ گوناهەکەت داوای لێخۆشبوون بکە، چونکە هەڵە بوویت" پاشان چووە لای زاواکەی کە عەزیزی میسر بوو و پێی وت یوسف بێتاوانە، وە شایەتحاڵی عەقڵ و لۆژیکی خستەڕوو کە لەسەر ئەرزی واقع پشتڕاستی دەکاتەوە، وە ئەو بەڵگانەی پێی وابوو بەڵگەیە لەسەر تاوانباری یوسف، بوو بە بەڵگەی بێتاوانیەکەی، بۆیە وەزیر لەسەر بوختانەکانی ژنەکەی ئارامی گرت و لێی خۆش بوو. جا سەیری ئەو عەقڵە بکەن کە لە بەرامبەر ڕاستی کوێر نابێت کاتێک بابەتەکە دەخرێتە بەردەمی بۆ بیرکردنەوە. بەڵام عەقڵ گریمانەی لۆژیکی دادەنێت، پاشان پشتڕاستدەکرێنەوە؛ واتە ئەو گریمانانە لەگەڵ واقیعدا دەگونجێن و ڕاستیەکان نیشان دەدەن.
جا هەرگیزاو هەرگیز کەس بەیانی ڕاست و دروستی قورئانتان وەک ئەوەی لەلایەن ئەو کەسەی اللە فێری بەیانی ڕاست و دروستی قورئانی گەورەی کردووە بە وردی بۆ ڕوون ناکاتەوە. جا هەرکەسێک لەشتێکی تری جگە لە بەیانی قورئان بە قورئان بەدوای هیدایەتدا بگەڕێت ئەوا لە پشت هەڵیت و پەڵیت و خورافاتەکانەوە ون دەبێت کە اللە هیچ دەسەڵاتێکی زانستی دەربارە دانەبەزادووەو اللە ش گومڕای دەکات، جا لەدوای ئەوە بە چ قسەو گوفتارێک بڕوادێنن؟! حوکم و دادوەریش هەر بۆ اللە یە کە چاکترین جیاکەرەوانە.
وە درودو سڵاو لەسەر نێردراوو پێغەمبەران، سوپاس و ستایشیش بۆ اللە ی پەروەردگاری خەڵکی جیهان..
خەلیفەی اللە بەسەر خەڵکی جیهان ئیمام مەهدی ناصر محمد یەمانی.
_______
اقتباس: اضغط للقراءة